Wat kenmerkt verslaving?

Wat is verslaving?

Verslaving is een aandoening die de hersenen en het gedrag beïnvloedt. Iemand voelt een sterke drang om een middel te gebruiken (zoals alcohol, cocaïne, cannabis of medicijnen) of om een bepaald gedrag te herhalen (zoals gokken, winkelen of gamen en internetten), ook al weet hij of zij dat het schadelijk is.

Het is geen kwestie van een gebrek aan wilskracht of karakter. Middelen en bepaalde gedragingen activeren het beloningssysteem in de hersenen. Na verloop van tijd passen de hersenen zich aan: iemand heeft het gebruik dan nodig om zich “normaal” te voelen en vindt het steeds moeilijker om te stoppen.

De belangrijkste signalen van verslaving

Zorgprofessionals kijken naar verschillende signalen. Hoe meer daarvan aanwezig zijn, hoe ernstiger de verslaving doorgaans is:

• Controleverlies: meer of langer gebruiken dan de bedoeling was.
• Mislukte pogingen om te stoppen: willen minderen of stoppen, maar het niet lukken.
• Sterk verlangen (craving): aanhoudende gedachten aan en zin in gebruik.
• Veel tijd kwijt: aan het verkrijgen en gebruiken van het middel of aan het herstellen van de gevolgen.
• Verwaarlozing van verplichtingen: tekortschieten op het werk, bij de studie of thuis.
• Problemen in relaties: conflicten met familie en vrienden vanwege het gebruik.
• Opgeven van activiteiten: stoppen met dingen die u vroeger graag deed.
• Gebruik in risicovolle situaties: bijvoorbeeld autorijden onder invloed van alcohol.
• Doorgaan ondanks de schade: blijven gebruiken, zelfs bij lichamelijke of psychische problemen.
• Tolerantie: steeds grotere hoeveelheden nodig hebben voor hetzelfde effect.
• Ontwenningsverschijnselen: lichamelijk of psychisch onwel voelen bij minderen of stoppen.

Middelenverslaving en gedragsverslaving

Verslaving beperkt zich niet tot drugs en alcohol.

• Middelenverslaving: alcohol, cocaïne, heroïne en andere opiaten, cannabis, benzodiazepinen, amfetaminen en andere drugs.
• Gedragsverslaving: gokken en wedden, gamen en internet, compulsief kopen, seks.

In beide gevallen is het patroon vergelijkbaar: controleverlies, sterk verlangen en doorgaan ondanks de gevolgen.

Wat veroorzaakt verslaving?

Er is niet één oorzaak. Verslaving ontstaat bijna altijd door een combinatie van factoren:

• Biologisch: genetische aanleg en de manier waarop iemands hersenen op middelen reageren.
• Psychisch: angst, depressie, trauma, rouw of een laag zelfbeeld. Veel mensen beginnen met gebruiken om emotionele pijn te verzachten.
• Sociaal en omgevingsgebonden: groepsdruk, stress, isolement, makkelijke beschikbaarheid en voorbeelden binnen het gezin.

Verslaving gaat vaak samen met andere psychische aandoeningen, zoals angst of depressie. Daarom moet de behandeling naar de hele persoon kijken.

Hoe weet ik of ik of een familielid hulp nodig heeft?

Stel uzelf de volgende vragen:

1. Heb ik geprobeerd te minderen of te stoppen, zonder dat het lukte?
2. Hebben mensen in mijn omgeving gezegd dat ze zich zorgen maken?
3. Voel ik me schuldig of schaam ik me voor mijn gebruik?
4. Heeft het gebruik invloed op mijn werk, mijn gezondheid of mijn gezin?

Heeft u op een van deze vragen “ja” geantwoord, dan is het de moeite waard om met een professional te praten. Hoe eerder u hulp zoekt, hoe makkelijker het herstel.

Bent u een familielid? Weet dan dat u er niet alleen voor staat. Wij helpen ook families die hulp zoeken voor een naaste.

Verslaving is te behandelen

Verslaving is een behandelbare ziekte. Een behandeling combineert doorgaans individuele therapie en groepstherapie, benaderingen zoals cognitieve gedragstherapie (CGT), werk aan de 12 stappen, aandacht voor de lichamelijke gezondheid en een nazorgplan om terugval te voorkomen.

Lees meer in Korte en lange behandelingen voor verslaving.

Veelgestelde vragen

Is verslaving een ziekte? Ja. Verslaving wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie erkend als ziekte, met eigen diagnostische criteria. Ze is chronisch, maar behandelbaar.

Kunt u verslaafd zijn zonder elke dag te gebruiken? Ja. Verslaving wordt niet alleen bepaald door hoe vaak iemand gebruikt, maar vooral door het controleverlies en de gevolgen voor iemands leven.

Is het mogelijk om op eigen kracht te herstellen? Sommige mensen lukt dat, maar de meesten hebben professionele steun nodig. Een gestructureerde behandeling vergroot de kans op blijvend herstel aanzienlijk.